تبلیغات
منابع طبیعی - گیاهان داروئی
منابع طبیعی
یکشنبه 26 اردیبهشت 1389

گیاهان داروئی

یکشنبه 26 اردیبهشت 1389

نوع مطلب :
نویسنده :مهدی صامتی

طی یك دوره طولانی چند هزار ساله بشر یاد گرفت كه چگونه از گیاهان جهت رفع بیماری ها استفاده كند. خدمات علما ودانشمندان مسلمانی نظیر جابر ابن حیان،زكریای رازی،ابونصر فارابی،ابوعلی سینا،وامثالهم كه سرآمد علوم شیمی، پزشكی ودارو سازی عصر خود بوده اند به اندازه ای است كه هنوز جوامع انسانی از پرتو آنها در زمینه های مذكور استفاده می كنند.شاید اولین داروخانه گیاهی در قرن سوم هجری در بغداد شكل گرفت. به دلیل اینكه تا آن زمان دانش بشری فاقد معیارها واستاندارد های لازم جهت تشخیص درست گونه های گیاهی بود، گونه ها  وگیاهان متعددی با یك عنوان ولی با خواص متفاوت به مردم ارائه می شد. تا اینكه كتاب های متعددی به عنوان دستورالعمل داروسازی با گیاهان دارویی تدوین شد . بعد ها مواد موثره موجود در گیاهان دارویی جایگزین مواد خام گیاهی گردید وبه تدریج باب شیمی گیاهی گشوده شد تا اینكه امروزه تعداد زیادی از دارو های مدرن از منابع گیاهی استخراج می گردند.

از چوب درخت مسواك كه چهارده قرن پیش توسط پیامبرعظیم الشان اسلام جهت مسواك زدن سفارش تاكید شده بود امروزه موادی چون فلوراید، تانن ها، كلسیم وتركیبات گوگردی استخراج گردیده است كه اثرات شگفت انگیزی در جلوگیری از پوسیدگی دندان وبیماری های دهان ودرمان دارد. به تدریج كه بردانش بشری افزوده شد قادر به فرموله كردن وساخت تركیبات شیمیایی مصنوعی مشابه مواد موثره موجود گیاهان دارویی گردید. ابتدابه نظر می رسید كه بشر دیگر جهت درمان درد هایش به گیاهان متكی نخواهد بود ولی هرروز با كشف مواد موثره موجود در گیاهان دارویی، مواد شیمیایی مشابه آنها سنتز می گردد .بشر به تدریج با عوارض جانبی ناشی از مصرف بعضی از دارو های شیمیایی، مجددا به استفاده از مواد طبیعی موجود در گیاهان رجعت نمود. به طوری كه در بعضی از كشور های پیشرفته پیش از 90% از دارو های مصرفی داخلیشان منشا گیاهی دارد. بدیهی است كه این رجعت یه گیاهان دارویی واستفاده از آنها باید به طریق اولی در كشور های در حال توسعه مورد توجه قرار گیرد ،چراكه مصرف دارو های مصنوعی علاوه بر مشكلات ناشی از عوارض جانبی مشكل وابستگی به قدرت های سلطه گرا را نیز در پی دارد.

ستارگان طب اسلامی

اولین مسلمانی كه از ترجمه های پزشكی سود بسیار برد، ابوبكر محمد بن زكریای رازی (925-865) بود.از اوكتاب های بسیاری كه شامل شرح داروها هستند، خصوصا كتاب های المنصوری وهمچنین 24 كتاب طبی دیگر كه محنوی تعداد زیادی  نسخ پزشكی هستند، به جای مانده است.

پزشك نامور ابوعلی سینا (1037-980) شخصی استثنایی بود كه همه وجود خود را وقف مطالعه علوم مختلف  از جمله علوم طبیعی كرد، نام كتاب مشهور او قانون در طب میباشد.دومین كتاب او قانون می باشد.این دانشمند 811 گیاه داروی گیاهی ومعدنی را دراین كتاب همراه بر اثرات بربدن  انسان شرح داده است . تعدادی از گیاهان دارویی كه بوعلی سینا از آن ها نام برده است، هنوز شناخته نشده اند وبرخی از آنها ریشه تبتی، هندی، چینی،یاكلا شرقی داشته اند.

 درطول شش قرن، بوعلی سینا لقب سلطان طب را حقظ نمود. او تا به امروز پیشگام ونماینده طب پیشگیری شناخته میشود..

كشت گیاهان دارویی

نیاز صنعت داروسازی به مواد موثره گیاهی به حدی زیاد است كه امكان تامین از طبیعت غیر ممكن است. بنابراین بسیاری از این گیاهان باید در مزارع بزرگ كشت شوند.

در این جا یك رشته عوامل اساسی باید در نظر گرفته شود تا كیفیت ومیزان مواد موثره خو را حفظ كند.

مهم ترین عوامل عبارتند از:خاك،آب وهوا-در نظر داشتن كشت قبلی،حاصلخیزی-آماده كردن زمین وبذرپاشی مراقبت های زمان برداشت -انتخاب بهترین گزینه به كار بردن دقت كافی در انتخاب بذر- مطالع وانتخاب ماشین آلات لازم برای كشت وبرداشت طرز صحیح خشك كردن آن ها

طرز تكثیر گیاهان دارویی

گیاهان دارویی یا از طریق جنسی یا غیر جنسی تكثیر می شوند. كشت این گیاهان  اقتصادی  است.  در تكثیر از روش  جنسی از بذر استفاده می شود كه باید بذر های مناسب از انواع انتخاب شده (به دلیل بازده بالا ومیانگین بالای مواد موثره آنها ) كشت شوند.

تكثیر گیاهان دارویی از روش  غیر جنسی گیاهان اغلب قلمه، ریزوم وپاجوش می باشد.

 در مبارزه با گیاهان هرز، بیماری وانگل ها باید تا حداكثر از به كار بردن مواد شیمیایی خودداری كرد، چراكه باقی مانده این مواد ممكن است برای بدن مضرمی باشد.

 آماده سازی گیاهان دارویی

 مواد موجود در گیاهان باید به تناسب طبیعت خاص گیاه مورد نظر وكاربرد درمانی آن ها با انجام یك رشته اعمال شیمیایی یا مكانیكی عمل آورده شوند. روش های آماده كردن گیاه پس ازجمع آوری ودر هنگام آماده كردن آن،با دستورات دقیق مشخص شده اند ،دستوراتی كه بر اثر تجربیات طولانی واندازه گیری های مقدار مواد موثره گیاهان به دست آمده اند.این دستورات شامل برداشت یا جمع اوری، خشك كردن، پوست كندن، خرد كردن، حذف برخی قسمت ها، آسیا كردن، الك كردن، كوبیدن، بودادن وحتی طرز تخمیر گیاهان می گردد. هركدام از این اعمال برای حفظ وثابت نگاهداشتن  مواد موثره موجود در نوعی گیاه است.

گیاه درمانی

گیاه درمانی مجموعی مراقبت های درمانی است كه مستقیما از دارو های گیاهی سود می جوید . دارو های گیاهی ممكن است به ساده ترین شكل یا به شكل فر آوری شده مورد استفاده قرار گیرند.

گیاهان دارویی در ایران

گیاهان دارویی در طول تاریخ همیشه با انسان قرابت داشته و آثار دارویی و موارد استفاده آن بر هیچ کس پوشیده نیست. اگر چه علاقه و توجه به این گیاهان مفید در سالهای گذشته ناچیز بوده ولی خوشبختانه اخیرا مورد عنایت و توجه بیشتری قرار گرفته است. گیاهان دارویی یکی از منابع غنی کشور بوده که امکان صادرات آن نیز وجود دارد چون

گیاهان دارویی بازار بزرگی در جهان دارد. ایران از لحاظ آب و هوایی، موقعیت جغرافیایی و زمینه رشد گیاهان دارویی یکی از بهترین مناطق جهان محسوب می شود . ایران ۱۱ نوع اقلیم از ۱۳ نوع اقلیم شناخته شده جهان را دارد که در واقع ایران کلکسیونی از آب و هوا است و حدود ۱۰ هزار نوع گیاه در ایران وجود دارد که حدود ۶۰۰ گونه آن دارویی است. دانشمندان ایرانی مانند ابوریحان، ابن سینا، رازی و دیگران کتابهای مفصلی درباره گیاهان دارویی نوشته اند که مورد توجه جهانیان نیز بوده است ولی در کشور ما به دلیل این که در سیستم آموزشی پزشکی بیشتر داروهای شیمیایی توجه می شود  پزشکان با داروهای گیاهی آشنایی کامل ندارند و علی رغم اینکه حدود ۱۰۰ قلم داروی گیاهی در کشور داریم متأسفانه تعداد محدودی در لیست تعرفه های بیمه است ولی اخیرا خوشبختانه اقدامات صورت گرفته که داروهای گیاهی بیشتری در لیست تعرفه بیمه قرار گیرد و در سیستم آموزشی پزشکی هم اخیرا توجه خاصی شده است.اخیرا به کاشت گیاهان دارویی  توجه خاصی شده است . گیاهان دارویی فراوانی وجود دارد که تعدادی به صورت خودرو رویش دارد و تعدادی هم به صورت زراعت درآمده است و تعدادی از گیاهان دارویی از رویش گاههای طبیعی برداشت می شود و باید سعی شود به طبیعت آسیب جدی وارد نگردد.

نقش گیاهان دارویی درآبخیزداری

روش غیر مستقیم در آبخیزداری  عملیاتی است كه در آن پوشش گیاهی زمین حفظ و تقویت شده (عملیات بیولوژیك) و موجب تثبیت خاك های زراعی و مرتعی می گردد . قسمتی از روش های غیر مستقیم عبارت از حفظ و كاشت گیاهان مناسب مثمر و غیر مثمر در مراتع و دیمزارها ، جلوگیری و از قطع درختان و بوته ها ، عدم تبدیل مراتع به دیمزارهای كم محصول ، استفاده از كودهای حیوانی و شیمیایی برای تقویت خاك و سایر موارد  می باشد . نتیجه انجام عملیات آبخیزداری ، حفظ و ایجاد رطوبت در خاك ، تقویت پوشش گیاهی و از همه مهمتر ، كنترل رسوبات رودخانه ها و بالا رفتن عمر مفید سدهای بزرگ كه با هزینه های بسیار بالا احداث گردیده اند ، می باشد .با توجه به پتانسیل موجود در حوضه های آبخیز محافظت ،كشت وتوسعه گیاهان دارویی از جمله این اقدامات می باشد كه تاثیر قابل توجهی در وضعیت معیشتی ساكنین حوضه آبخیز دارد.به طور مثال گیاه گل گاوزبان ایرانی یکی از گیاهان دارویی است که کشت و برداشت آن در مناطق شمالی كشور  متداول است که سطح زیر کشت آن حدود ۴۰۰ هکتار است که درآمد قابل توجهی از محل کاشت و برداشت عاید زارعین می شود. با عنایت به این که بیشتر اراضی کوهستانی دارای شیب بالای ۲۰ درصد است مناسب برای زراعت های یک ساله نیست و برای کشت گیاه دارویی گل گاو زبان مناسب تر است چون گل گاوزبان گیاه چند ساله است یعنی یک سال کاشته می شود و سالهای متمادی برداشت می شود و هر ساله نیاز به شخم و کاشت مجدد ندارد و در حفظ و نگهداری خاک نقش به سزایی دارد و با کاشت گل گاوزبان اهداف آبخیزداری که همان حفظ خاک است تأمین می شود و جلوی فرسایش خاک را می گیرد که خود جای توجه است. از این گیاه به عنوان مسکنی آرامش بخش، تقویت کننده قلب و اعصاب و تقویت سیستم ایمنی بدن استفاده می شود که علاوه بر بازار فروش داخلی در کشورهای خارجی حاشیه خلیج فارس بازار خوبی دارد. همچنین استفاده از گیاهان دارویی چندساله مانند زوفا، اسطوخودوس و آویشن می توانند در کنترل فرسایش بسیار مؤثر باشند.بومادران استاندارد تحمل نسبتاً خوبی در مقابل چرای احشام دارد. کاشت گیاهانی مانند سنا، اکاسیا و اکالیپتوس در مجاورت کویر، موانع مناسبی در جلوگیری از پیشروی کویر هستند. خارشتر، کور و هندوانه ابوجهل با شیبهای تند بسیار سازگارند، بنابراین کشت آنها در زمینهای شیب دار می تواند عامل مهمی در حفظ خاک باشد. گیاهان دارویی نظیر اکالیپتوس جهت احداث بادشکن و جلوگیری از فرسایش بادی بسیار مؤثر هستند. بنابراین گیاهان دارویی در ارائه خدمات بوم شناختی نیز بسیار توانمند هستند.

با برنامه های ترویجی، آموزشی و اهرمهای حمایتی  بسیاری از اراضی کوهستانی و مناطق مستعد را می توان به کاشت انواع گیاهان دارویی  از قبیل گل گاوزبان کدوی تخم کاغذی مارچوبه بابونه رزماری و دهها گیاه دارویی دیگر كه درآمدی به مراتب بیشتر اززراعت های متداول منطقه دارد،اختصاص داد.

گیاهان دارویی در فضای سبز شهری

گرچه اهمیت گیاهان داروئی در بخش پزشکی و داروسازی بر همگان واضح و مشخص ولی استفاده از این گیاه به عنوان گیاهان جدید در فضای سبز دیر زمانی که اهمیت یافته است ، اکثر گیاهان مورد نظر جهت کشت در فضای سبز گیاهان همیشه سبز هستند که ظاهر سبز آنها در تمام فصول سال جلوه می نماید. برخی از آنها را می توان به طور ترکیبی با سایر گیاهان استفاده نمود و پاره ای از آنها حتی می توانند جایگزین گیاهان پوششی چون چمن گردند.از فواید عمومی كاربرد گیاهان داروئی (غیر آلرژیك )در فضای سبز شهری میتوان به نكات فنی زیر اشاره نمود:

1.  ایجاد تنوع گونه های گیاهی در فضای سبز شهری.

2.  با انتخاب گونه همیشه سبز بخصوص در مناطق خشك ، طبیعت سبز متنوع برای  همه فصول در اختیار شهروندان و همگان قرار میدهد.

3.  قدرت زیاد  تطابق و سازگاری آنها با انواع پوشش های خاک اعم از رسی تا شنی، خاک های غنی، فقیر و سنگلاخی.....

4.  با استفاده از گیاهان داروئی در زمین های پرشیب شهری  و حتی جهت آبخیزداری ومحافظت خاك كه کمک مؤثری به جلوگیری از فرسایش خاک می نماید.

5.  ایجاد چشم انداز زیبا ( land scape  ) در فضای شهری است.

پیشنهادات در توسعه گیاهان دارویی

سالانه در جهان قریب 43 میلیارد دلار ارزش صادرات گیاهان دارویی است و سهم كشور ما در فرآوری، تولید و تجارت این محصول چشم گیر نیست كه جهت پیشرفت دراین موضوع توجه به منابع طبیعی، حفظ پوشش گیاهی، جلوگیری از چرای بی رویه عرصه های منابع طبیعی وبهره برداری اصولی از گیاهان دارویی وصنعتی ضروری به نظر می رسد، همچنین در بخش كشاورزی توجه خاص به كاشت گیاهان دارویی وتربیت نیروهای متخصص این رشته  در سطح ملی،تدوین یك برنامه مدون ملی، عدم ترویج موادخام، كسب تكنولوژی لازم جهت فراوری گیاهان وبسته بندی مناسب وتوجه لازم به صادر كنندگان موضوعی در خور توجه می باشد.




Cialis online
دوشنبه 7 خرداد 1397 02:04 ق.ظ

You made the point.
generic for cialis look here cialis cheap canada dosagem ideal cialis cialis rckenschmerzen where cheapest cialis cialis 5mg cialis savings card wow cialis tadalafil 100mg cialis price thailand cialis generique 5 mg
Generic cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:27 ق.ظ

Kudos! Helpful information.
cialis tadalafil what is cialis buy cialis online legal when can i take another cialis cialis flussig free generic cialis import cialis cialis rezeptfrei sterreich cialis 20mg preis cf cialis australia org
Cialis generic
جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:41 ب.ظ

You definitely made the point.
click here cialis daily uk sublingual cialis online cialis in sconto dose size of cialis look here cialis order on line enter site very cheap cialis prix de cialis how much does a cialis cost the best site cialis tablets cialis tadalafil
Viagra for daily use
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 03:14 ق.ظ

Nicely put. Kudos!
where to order viagra online viagra tablets buy online sildenafil uk buy how get viagra viagra pharmacy viagra buying real viagra online price of viagra how old to buy viagra can you buy viagra online online pharmacy generic viagra
Cialis generic
جمعه 17 فروردین 1397 06:57 ب.ظ

Whoa many of very good info!
opinioni cialis generico cialis kaufen bankberweisung cialis with 2 days delivery generic cialis cialis professional from usa american pharmacy cialis cialis online deutschland cialis generique 5 mg look here cialis order on line prix cialis once a da
Online cialis
جمعه 3 فروردین 1397 03:13 ب.ظ

You said this well.
cialis sans ordonnance side effects of cialis cialis online napol we recommend cialis best buy cialis canada cialis sans ordonnance pastillas cialis y alcoho cialis prices in england buying brand cialis online cialis uk next day
Cialismed
یکشنبه 27 اسفند 1396 10:00 ب.ظ

Regards! Wonderful stuff!
cialis australian price bulk cialis cialis prezzo di mercato cialis tablets for sale cialis vs viagra cuanto cuesta cialis yaho order generic cialis online cialis free trial cialis efficacit cialis daily dose generic
christeneminors.beeplog.com
چهارشنبه 18 مرداد 1396 10:35 ق.ظ
whoah this blog is excellent i really like studying your
posts. Keep up the good work! You understand, a lot of persons are searching around for this info,
you could help them greatly.
kaneshaariaza.hatenablog.com
یکشنبه 15 مرداد 1396 09:12 ق.ظ
My brother suggested I might like this blog.
He was entirely right. This post truly made my day.
You can not imagine simply how much time I had spent for this info!
Thanks!
kaneshaariaza.hatenablog.com
شنبه 14 مرداد 1396 07:12 ق.ظ
Yes! Finally someone writes about foot pain getting out of bed.
BHW
چهارشنبه 30 فروردین 1396 10:57 ق.ظ
Does your site have a contact page? I'm having trouble locating it but,
I'd like to send you an e-mail. I've got some suggestions for your blog you might be interested in hearing.
Either way, great site and I look forward to seeing it expand
over time.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 08:37 ق.ظ
Nice blog here! Also your site loads up fast!
What web host are you using? Can I get your affiliate link to your host?
I wish my website loaded up as quickly as yours lol
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 09:13 ق.ظ
Thanks for sharing your thoughts about گیاهان. Regards
BHW
چهارشنبه 23 فروردین 1396 09:12 ب.ظ
Hey are using Wordpress for your blog platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get started
and create my own. Do you need any html coding knowledge to make your own blog?
Any help would be really appreciated!
manicure
شنبه 19 فروردین 1396 10:18 ب.ظ
It's the best time to make some plans for the future and it's
time to be happy. I have read this post and if
I could I want to suggest you few interesting things or tips.
Maybe you could write next articles referring to this article.

I want to read more things about it!
BHW
جمعه 18 فروردین 1396 10:32 ب.ظ
Hi, I desire to subscribe for this webpage to take hottest
updates, so where can i do it please help out.
BHW
جمعه 11 فروردین 1396 05:11 ب.ظ
Wow, this post is fastidious, my sister is analyzing these kinds of things,
therefore I am going to tell her.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر