تبلیغات
منابع طبیعی - ویزگیهای مناطق خشک
منابع طبیعی
پنجشنبه 3 تیر 1389

ویزگیهای مناطق خشک

پنجشنبه 3 تیر 1389

نوع مطلب :
نویسنده :مهدی صامتی

ویزگیهای مناطق خشک


تعریف و مشخصات مناطق خشک در روشهای مختلف طبقه بندی اقلیمی تا حدودی تفاوت می کند. اما بنا به یک تعریف کلی، در این مناطق، تبخیر و تعرق بیشتر از نزولات جوی(جو زمین)، است. به بیان دیگر از دیدگاه هیدرولوژیکی در این محیطها بیلان آب منفی است چرا که به واسطه درجه حرارت بالا و خشکی هوا تبخیر و تعرق از سطح خاک و گیاه از بارندگی فزونی می گیرد.
به دلیل کمی بارندگی، پوشش گیاهی در این مناطق فقیر و پراکنده است و حیات وحش و گیاهان بستگی نزدیکی به وجود منابع کوچک و بزرگ آب دارد بارندگیها در این مناطق بسیار نامنظم و بعضاً با شدت زیاد می بارد که عمدتاً به دلیل نبود پوشش گیاهی کافی و اقدامات مدیریتی آبخیر، باعث وقوع سیلابهای مخربی می گردد و حتی در مجاورت دریاها و مناطق مرطوب نیز وجود دارند. برآورد می شود که در دنیا بر 295 میلیون هکتار بیابانهای ساحلی وجود دارد. بیابانهای ساحلی در مجاورت خلیج فارس و دریای عمان نمونه ای از آنهاست. مهمترین خصوصیات مناطق خشک را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  1. بارندگی پراکنده و غیر قابل پیش بینی بوده و تغییرات سالانه نسبت به مقدار متوسط شدید است.
  2. مقدار متوسط تبخیر و تعرق به مراتب بیشتر از متوسط سالانه بارندگی است.
  3. آب مهمترین عامل محدود کننده رشد کشاورزی و تولید است.
  4. تغییرات زمانی و مکانی وسیعی در مورد درجه حرارت و خشکی وجود دارد.

تقسیم بندی مناطق خشک


این مناطق به دو زیر ناحیه خشک و نیمه خشک تقسیم می شوند که به ترتیب به نامهای استپ ( Stepp ).

بیابان ( Desert ) موسومند. در جدول 1 تقسیم بندی کلی مناطق خشک و نیمه خشک ارائه شده است. ( بانک جهانی 1988 ).


ناحیه

فراخشک
خشک
نیمه خشک
نیمه مرطوب

بارش سالانه


mm

نزدیک به صفر
15 –80 زمستانه

350-200 تابستانه

500-200

800-300


800-500


تغییرات سالانه درون منطقه ای

بالغ بر 100 %
% 100-50
% 50-25
کمتر از 25%

نسبت P/ET

کمتر از 03/0
2/0-3./0
5/0-2/0
5/0 – 75 /0

پوشش گیاهی تقریباً عاری از پوشش پراکنده و نامشخص

استپ های ناپیوسته
استپ و ساوانا
کاربرد بالقوه اراضی
فاقد کشت دیم و فاقد مرتع
پرورش دام به صورت کوچ نشینی و کشاورزی صرفاً باستحصال آب
پرورش دام کشت دیم پرورش دام و کشاورزی.

آنچنان که از جدول فوق مشخص می شود میزان بارندگی در نواحی خشک به کمتر از 300 میلی متر در سال محدود می گردد و اکثراً نیز بیش از 100 میلی متر نیست که در مقایسه با مقادیر تبخیر و تعرق که گاه به چندین متر می رسد بسیار اندک است و لزوم بهره گیری هر چه بیشتر از نزولات جوی و مخازن آبهای زیرزمینی و منابع آبهای سطحی را آشکار می سازد.

گسترش نواحی خشک و بیابانی و پیامدهای بیابان زایی در بسیاری از کشورهای منطقه و شمال آفریقا معضل عمده بر سر راه توسعه پایدار است. در جدول 2 برآوردی از وسعت نواحی خشک و میزان بارندگی سالانه ارائه شده.

نام منطقه

کل مساحت
میزان باران
A + B

کمتر از 100

400-100

شمال آفریقا

5751
4864
653
96

الجزائر

3705
3033
589
95

ایران، افغانستان، پاکستان

3100
548
2132
87

سودان

2625
764
500
48

سومالی

637
170
300
74

درایران نیز بخش عمده از ناحیه مرکزی و جنوبی کشور تحت پوشش کویر و بیابان است که کویرهای لوت و نمک ازآن جمله اند . طبق آمارها و گزارشات موجود، خطوط همباران اصلی که ناحیه کویری ایران را در بر می گیرند. عمدتاً 100 میلیمتر و 150 میلیمتر هستند که البته در بعضی مناطق نظیر قسمت شمالی حوزه مرکزی این مقادیر به 25 و 50 میلیمتر نیز کاهش می یابد که نشانگر خشکی شدید منطقه است. تبخیر از سطح این حوزه ها نیز بسیار زیاد و به بیش از 2500 میلیمتر در سال بالغ می گردد ( میانگین تبخیر سالانه در شهرستان طبس در استان خراسان حدود 4075 میلیمتر گزارش شده است ) و از این هر گونه تولید و توسعه کشاورزی و صنعتی در این نواحی در گرو تهیه آب خواهد بود.


مقابله با گسترش خشکی و بیابانی شدن چندان ساده نیست لیکن بشر می تواند فعالیتهای خود را در این زمینه بر اساس چرخه آبشناسی Hydrological طوری تنظیم کند که مقدار مشخصی آب، بدون بروز تاثیرات نامطلوب جانبی نظیر پدیده بیابان زائی، نیازهای او را برآورد سازد.


ویژگیهای زیستی گیاهان و جانوران در مناطق خشک


فقدان یا کمبود شدید بارندگی و منابع آبی در مناطق خشک و نیمه خشک و اقلیم زیستی خاص این نواحی، سازگاری های ویژه ای در گیاهان و جانوران بومی مناطق فوق به وجود آورده است تا امکان ادامه حیات در شرایط تنش رطوبتی یا کیفیت نامناسب آب و خاک داشته باشند. گیاهان این مناطق دارای خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی خاصی هستند که باعث می شود از حداقل ذخیره رطوبتی در خاک و هوا استفاده کنند و اندوخته رطوبتی گیاه نیز کمتر از حد معمول تلف شود. عمیق ترین سیستم ریشه ای برای جذب آب از اعماق پایین تر خاک ، خاردارشدن ساقه ها و کوچک شدن سطح برگها برای کاهش میزان تبخیر، وجود پوششی مومی و چرب در سطح برگها، افزایش اندامهای ذخیره کننده رطوبت، گوشتی و آبدارشدن ساقه و… نمونه ای از این تغییرات مرفولوژیکی است. از نظر ساختار درونی و فیزیولوژیکی نیز در گیاهان هورمونهای تنظیم کننده خاص با توجه به خشکی اقلیم منطقه و کمبود رطوبت ترشح می شود و فرآیند تعرق گیاه از ساز و کار ویژه ای تبعیت می کند.

گیاهان مقاوم به خشکی را اصطلاحاً
زیروفیت Xephyte ro گویند که به 4 گروه تقسیم می شوند.

  1. گیاهانی که از خشکی فرار می کنند: گیاهانی هستند که مقاومت چندانی به خشکی دارند ولی بذر آنها مقاوم است و طول دوره رشد خود را قبل از رسیدن دوره خشکی ( Dry spell ) به اتمام می رسانند.
  2. برخی از گیاهان نیاز آبی خود را حسب شرایط کاهش می دهند. یعنی برای تولید 1 واحد ماده خشک آب کمتری مصرف می کنند مثل برخی ارقام غلات در مناطق نیمه خشک که اصطلاحاً آن را طفره از خشکی گویند.
  3. گیاهان متحمل خشکی: این گیاهان خصوصیات مرفولوژیکی خاص دارند که خشکی را تحمل می کنند.
  4. گیاهان مقاوم به خشکی: نظیر کاکتوسها که آب را درون بافتهای خود ذخیره می کنند و درموقع خشکی از آن استفاده می کنند.

گروهی دیگر از گیاهان بر اساس خواهشهای اکولوژیکی خود مختص کاشت و رویش در مناطق خشک و کم آب و به ویژه اراضی شور هستند. که عمدتاً اراضی و آبهای جاری در مناطق خشک و بیابانی به دلیل تبخیر زیاد شور و لب شور است. به این گیاهان اصطلاحاً شور پسند ( Halophyte ) گویند.

ارقام و گونه های مختلفی از گیاهان شورپسند ( انواع بوته ای تا درخچه ها و درختان ) در نقاط خشک ایران رشد و نمو دارند که دارای کاربردهای بالقوه فراوانی نیز در مصارف مختلف هستند. در بسیاری از کویرهای جهان مخازن بزرگی از آبهای شور وجود دارد که حاوی مقادیر زیادی نمک است. چنانچه بتوان به شکلی از این آبهای شور برای آبیاری استفاده کرد، اراضی کویری بیشتری به زیر کشت می آورد و آبهای غیر شوری که در حال حاضر صرف آبیاری می شد را می توان به مصرف شرب انسان ها رساند. یافته های جدید علوم خاک و فیزیولوژی گیاهی و تکنیکهای جدید آبیاری نشان می دهد که با مدیریت دقیق می توان از آب شور برای کاشت گونه های متفاوتی از گیاهان عادی و شور پسند که خود نقش مهمی در تثبیت شنهای روان و جلوگیری از بیان زائی دارند استفاده کرد.




cialisvbuy.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 05:52 ب.ظ

You have made your stand pretty effectively!.
how does cialis work cilas cialis prezzo in linea basso cialis coupons printable what is cialis cialis pas cher paris cialis 20 mg cut in half viagra cialis levitra cialis prices tadalafilo
http://viagravonline.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 02:39 ب.ظ

You said it perfectly..
prezzo di cialis in bulgaria cialis kaufen bankberweisung prix cialis once a da cialis 20 mg cost cialis flussig cialis side effects cialis 20mg prix en pharmacie tesco price cialis look here cialis cheap canada buying brand cialis online
http://cialisvipsale.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 02:44 ق.ظ

Thanks. Loads of knowledge.

cialis reviews cialis 20 mg cost we choice free trial of cialis generic cialis levitra precios cialis peru buy online cialis 5mg tadalafil 10 mg pastillas cialis y alcoho link for you cialis price cialis 5 mg buy
canadianpharmacytousa.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 06:44 ب.ظ

Thanks. I appreciate it.
canadian pharmacy canada medication canadian medications, liraglutide canada pharmacies online prescriptions best canadian pharmacy buy viagra now trust pharmacy canada online pharmacies of canada canadian prescriptions online serc 24 mg canadian rx
Buy generic viagra
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:27 ق.ظ

Kudos, Ample postings.

order online viagra viagra prescription order viagra online cheap how to buy viagra online uk buy viagra soft online viagra prescription kamagra cheapest viagra online pharmacy viagra where can i buy viagra
Buy generic cialis
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:51 ب.ظ

You made your point very well.!
cialis per paypa we like it cialis soft gel cialis arginine interactio cialis kamagra levitra only now cialis for sale in us generic cialis pro comprar cialis navarr dosagem ideal cialis click here cialis daily uk free generic cialis
cialisonla.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:19 ق.ظ

Amazing a lot of very good tips.
can i take cialis and ecstasy miglior cialis generico cialis preise schweiz buying brand cialis online we recommend cheapest cialis trusted tabled cialis softabs cialis canadian drugs cialis 5mg cialis 200 dollar savings card import cialis
cialisiv.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 12:22 ب.ظ

Seriously tons of good tips!
cialis price in bangalore 5 mg cialis coupon printable buy cialis online prescription doctor cialis order a sample of cialis canada discount drugs cialis how to purchase cialis on line cialis generico online enter site very cheap cialis we like it safe cheap cialis
viabiovit.com/online-pharmacy-paypal.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:04 ق.ظ

You have made your stand pretty clearly!!
how to get a viagra prescription viagra pharmacy uk buy herbal viagra online where can i buy viagra without a prescription online purchase viagra buy sildenafil viagra safe to buy viagra online buying viagra online legal buy cheap viagra online without prescription buy viagra super active online
Generic cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 02:16 ق.ظ

Regards. A lot of content!

prescription doctor cialis buy cialis online non 5 mg cialis generici buy cialis online cheapest cialis super kamagra cialis professional from usa enter site natural cialis acquistare cialis internet cialis farmacias guadalajara generic low dose cialis
Cialis online
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:44 ق.ظ

Nicely put. Thanks!
cialis lilly tadalafi cialis efficacit cialis without a doctor's prescription acheter du cialis a geneve cialis 200 dollar savings card does cialis cause gout best generic drugs cialis cialis prices cialis pas cher paris are there generic cialis
giam sat hanh trinh xe o to
چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 08:33 ق.ظ
Cục Phòng vệ Bờ biển Mỹ vận hành dịch vụ sửa lỗi này.
Viagra daily
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 03:47 ق.ظ

Kudos. Quite a lot of information.

buy viagra online online get a prescription for viagra online generic levitra viagra alternatives viagra online pharmacy levitra buy viagra on line buy viagra now online sildenafil sildenafil online viagra purchase buy viagra online usa
Cialis 20 mg
جمعه 17 فروردین 1397 07:29 ب.ظ

Very good tips. Thank you.
we choice cialis pfizer india buying cialis in colombia cialis cost cialis super kamagra cialis 30 day trial coupon cialis 5mg prix buying cialis on internet free generic cialis click here to buy cialis we recommend cialis best buy
Cialismed
یکشنبه 27 اسفند 1396 10:38 ب.ظ

You said it adequately.!
we choice cialis uk buying brand cialis online cialis kamagra levitra cialis prezzo di mercato generic cialis tadalafil best generic drugs cialis click now buy cialis brand cialis generique cialis in sconto acquisto online cialis
What causes the heels of your feet to burn?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 06:56 ق.ظ
Appreciating the persistence you put into your blog and detailed information you provide.

It's good to come across a blog every once in a while that isn't the same unwanted rehashed material.
Wonderful read! I've bookmarked your site and I'm adding your
RSS feeds to my Google account.
What do eccentric heel drops do?
شنبه 4 شهریور 1396 04:20 ب.ظ
Do you have a spam problem on this website; I also am a blogger,
and I was wondering your situation; many of us have developed some nice procedures and we
are looking to swap strategies with others, why not shoot me an email
if interested.
How long does it take to recover from Achilles injury?
جمعه 3 شهریور 1396 01:46 ب.ظ
Heya i am for the first time here. I found this board and I find It
really useful & it helped me out a lot. I hope to give something back and help others
like you helped me.
psychedeliccont80.unblog.fr
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:13 ب.ظ
It's a shame you don't have a donate button! I'd certainly donate to
this fantastic blog! I guess for now i'll settle for book-marking
and adding your RSS feed to my Google account.
I look forward to new updates and will talk about this website with my Facebook group.

Talk soon!
Can you grow taller with exercise?
یکشنبه 15 مرداد 1396 11:53 ق.ظ
Way cool! Some extremely valid points! I appreciate you penning this article plus the rest of the site is also really good.
richmonderpbfazbkh.exteen.com
یکشنبه 31 اردیبهشت 1396 04:18 ب.ظ
My coder is trying to convince me to move to .net from PHP.
I have always disliked the idea because of the expenses.
But he's tryiong none the less. I've been using WordPress on a number of websites for about a year and am anxious about switching
to another platform. I have heard excellent things about blogengine.net.
Is there a way I can import all my wordpress content into it?

Any help would be greatly appreciated!
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 08:52 ق.ظ
Hi, just wanted to say, I loved this blog post.
It was funny. Keep on posting!
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 07:33 ق.ظ
Incredible points. Outstanding arguments. Keep up the good spirit.
manicure
یکشنبه 20 فروردین 1396 06:08 ق.ظ
Heya i am for the first time here. I came across this
board and I find It truly useful & it helped me out a lot.
I hope to give something back and help others like you aided me.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر