تبلیغات
منابع طبیعی - روش مطالعه (متدولوژی) سیل خیزی در حوضه های آبخیز
منابع طبیعی
یکشنبه 5 اردیبهشت 1389

روش مطالعه (متدولوژی) سیل خیزی در حوضه های آبخیز

یکشنبه 5 اردیبهشت 1389

نوع مطلب :
نویسنده :مهدی صامتی

این روش مطالعه بویژه برای كسانی كه از مدلهای نرم افزاری بارش-رواناب، مانند مدل هیدرولوژیكی HEC.HMS استفاده می كنند بسیار مفید و راهگشاست. گرچه برای تحلیل دبیهای پیك سیلاب و برآورد آنها در زیرحوضه ها ی فاقد آمار از روشهای سنتی - تجربی  نیز استفاده می شود ولی كاربرد مدل HEC.HMS برای اولویت بندی مناطق سیلخیز با این روش انجام كار را بسیار ساده و تسریع خواهد كرد. برای رسیدن به اهداف مورد نظر به تربیب زیر عمل می شود.

1-     پس از جمع آوری آمار و ارقام مربوط به دبی های پیك لحظه ای و سالانهء منطقهء مورد مطالعه و انتخاب دوره پایه و  بررسی نظری داده ها و تعیین  حد مجاز تطویل سالهای آماری بر اساس روش WMO یا روش منسوب به SCS  بازسازی و تكمیل آمارآنها بر اساس روشهای متعارف در هیدرولوژی اقدام می شود.

2-     تجزیه و تحلیل آمارهای دبی حداكثر لحظه ای در تواترهای محتلف نیز بر اساس توزیعهای رایج در هیدرولوژی (نرمال، لوگ نرمال دو متغیره و سه متغیره، پیرسون، لوگ پیرسون، گاما و گمبل) با استفاده از نرم افزارهای HYFA و SMADA  انجام می شود. بر اساس بهترین توزیع، میزان دبی حداكثر لحظه ای برای دوره های بازگشت مختلف تعیین می شود.

3-      برای برآورد سیلاب در حوضه یا زیرحوضه های فاقد آمار نیز از روش تحلیل منطقه ای سیلابIndex Flood Method  و یا روشهای تجربی دیگر مانند روش كریگر و دیكنز و امثال آن استفاده می شود. بدیهی است روشهای نامبرده تقریبا در كلیه كتابهای هیدرولوژی معرفی شده و بكرات نیز در مطالعات آبخیزداری و منابع طبیعی توسط مشاورین استفاده شده و لذا برای جلوگیری از اطاله كلام در اینجا از ذكر جزئیات آن خودداری می شود.

4-      برای برآورد سیلاب در حوضه و زیرحوضه ها و طبقه بندی زیرحوضه ها از نظر شدت سیل خیزی و همچنین ارایه روشهای مناسب برای كنترل و تخفیف سیلاب و نیز میزان اثرگذاری عملیات پیشنهادی در تخفیف سیلاب (با استفاده از مدل معرفی شده ) به ترتیب زیر عمل می شود.

5-         برای اجرای مدل به دو دسته از داده های فیزیكی حوضه و زیرحوضه ها و داده های هیدرو اقلیمی نیاز است.

5-1           داده های مربوط به مساحت حوضه و زیرحوضه ها و آبراهه ها از طریق مطالعات فیزیوگرافی بدست می آید، اما چون برای روندیابی حوضه و زیرحوضه ها  روش SCS مناسب تر است( انتخاب این روش به دلیل استفاده بیشتر از داده های فیزیكی حوضه و اعتبار جهانی آن صورت می گیرد) لذا نیاز به نقشه CN  نیز می باشد. تهیه این نقشه از تلفیق نقشه گروههای هیدرولوژیكی خاك (كه بر اساس  میزان نفوذ پذیری انواع بافت خاك در روش SCS تعیین می شود) و نقشه كاربری حوضه حاصل می شود.

5-2            پس از تعیین زیرحوضه ها و تعیین خصوصیات فیزیكی آنها، بازه های روندیابی سیل از محل زیرحوضه ها تا خروجی كل حوضه شناسایی شده و مشخصات مورد نیاز برای روندیابی بازه ها  براساس یكی از روشهای موجود (با توجه به داده های در دسترس) تعیین می شود.

5-3            در صورتیكه تعداد سیلابها برای واسنجی و صحت یابی مدل در حوضه كفایت كند این مورد نیز انجام می شود. در مرحله ‌واسنجی‌ به ‌لحاظ اهمیت ‌دبی ‌اوج ‌در وقایع ‌سیل‌، بهتر است مقادیر حداكثر دبی ‌به ‌عنوان ‌شاخص‌ كالیبراسیون ‌مد نظر قرار گیرد.

6-      توزیع مكانی(Temporal distribution) رگبارهای طراحی و رگبارهای واسنجی به تفكیك، در هریك از زیرحوضه ها حتی الامكان بصورت رقومی با استفاده از روش تیسن یا منحنی های همرگبار صورت می گیرد . در صورت امكان توزیع زمانی ( Spatial distribution) رگبارها برای ایستگاههای بارانسنجی نیز بدست می آید که با استفاده از ایستگاههای سینوپتیك موجود در حوضه قابل محاسبه است.

7-        برای‌ اولویت ‌بندی‌ سیل‌خیزی[1] زیرحوضه‌ها پیشنهاد می شود از روش ارایه شده توسط خسروشاهی(1380)[2] و خسروشاهی ثقفیان ( 1381)[3]  بنام   Single Successive Subwatershed Elimination (SSSE)تكرار حذف انفرادی زیرحوضه  استفاده شود. در این روش  ابتدا هیدروگراف ‌سیل‌ خروجی‌ با مشاركت‌ كلیه ‌زیر حوضه‌ها با كاربرد مدل‌ مربوطه محاسبه ‌می‌شود. سپس‌ با حذف ‌متوالی و یك به یك ‌زیرحوضه‌ها از فرایند روندیابی‌ داخل‌ حوضه‌، میزان ‌مشاركت‌ هر یك‌ از آنها در دبی‌ اوج‌ خروجی‌ حوضه‌ بدست‌ می‌آید.زیرحوضه‌ای ‌كه ‌بیشترین ‌كاهش ‌را در دبی‌ خروجی ‌كل ‌حوضه ‌از خود نشان ‌دهد بیشترین ‌سهم ‌را در ایجاد سیل ‌خروجی ‌بعهده ‌داشته ‌و بعنوان ‌اولویت ‌اول ‌شناخته‌ می‌شود.بدین ‌ترتیب ‌كلیه ‌زیر حوضه‌ها با توجه‌ به ‌میزان ‌مشاركت ‌آنها در دبی‌ خروجی‌ حوضه‌ اولویت‌ بندی‌ می‌شوند. روش فوق بر این اصل استوار است كه میزان مشاركت  زیرحوضه ها در سیل خروجی حوضه به بزرگی وكوچكی دبی زیر حوضه (و در بسیاری موارد حتی به مساحت زیرحوضه ها) بستگی ندارد و زیرحوضه هایی كه دبی بیشتری داشته اند لزوما مشاركت بیشتری در سیل خروجی كل حوضه ندارند. بعبارت دیگر زیرحوضه ها نوعی رفتار غیر خطی از خود بروز می دهند و پس از انجام روندیابی سیل در باره ها می توان میزان مشاركت آنها را در سیل خروجی حوضه تعیین كرد.

8-        بــرای‌ بـررسی ‌و شنـاخت ‌روابــط بین‌ عوامل‌ موثر[4]  بر سیل‌خیزی ‌زیرحوضه‌ها و میزان تاثیر گذاری آنها در سیل خروجی حوضه، از روش‌ آنالیز حساسیت ‌(Sensitivity Analysis) استفاده ‌می ‌شود. بدین ‌منظور پس‌ از تعیین ‌هیدروگراف ‌سیل ‌خروجی ‌حوضه‌ با مشاركت ‌كلیه ‌زیر حوضه‌ها، عوامل ‌مورد نظر(عواملی كه امكان اعمال مدیریت روی آنها برای كنترل وجود دارد)، به‌ ترتیب‌ در هر یك ‌از زیر حوضه‌ها با شرایط متفاوت به مدل وارد ‌ می‌شود تا میزان حساسیت هر عامل در دبی ‌اوج ‌خروجی ‌مشخص‌ شود.  به ‌این‌ ترتیب‌ پس‌ از هر بار اجرای ‌مدل ‌، تأثیر این‌ تعییرات ‌در دبی ‌اوج ‌زیرحوضه ها و خروجی ‌كل‌ حوضه‌ منعكس‌ می‌گردد. با این ‌روش‌ ضمن‌ شناسایی ‌عوامل ‌مؤثر، زیر حوضه‌هایی ‌كه‌ به ‌این ‌تغییرات ‌حساسیت ‌بیشتری ‌نشان ‌دهد نیز شناسایی ‌می‌شود.

9-        در پایان كار تحلیل اقتصادی گزینه های پیشنهادی برای ارایه راهكارهای اجرایی كاهش خطر سیلاب ارایه خواهد شد. 

 




heel lifts
دوشنبه 9 بهمن 1396 01:01 ق.ظ
Magnificent beat ! I wish to apprentice whilst you amend your site, how can i subscribe
for a weblog website? The account helped me a acceptable
deal. I have been tiny bit familiar of this your broadcast offered bright transparent
concept
How do you treat Achilles tendonitis?
دوشنبه 27 شهریور 1396 10:18 ق.ظ
Hi! This is my first visit to your blog! We are a
group of volunteers and starting a new initiative in a community
in the same niche. Your blog provided us valuable information to work on. You
have done a extraordinary job!
feet complaints
شنبه 18 شهریور 1396 07:24 ب.ظ
For most up-to-date news you have to pay a visit world-wide-web and on the web I found this web site as a finest web page for newest updates.
Foot Issues
یکشنبه 15 مرداد 1396 10:24 ب.ظ
Amazing blog! Is your theme custom made or did you download
it from somewhere? A design like yours with a few simple tweeks would really make my blog
shine. Please let me know where you got your design. Thanks
foot pain big toe
چهارشنبه 14 تیر 1396 10:54 ب.ظ
Hello i am kavin, its my first occasion to commenting anywhere, when i read this post i thought i could
also create comment due to this sensible paragraph.
foot pain and numbness
جمعه 2 تیر 1396 02:26 ق.ظ
I am very happy to read this. This is the type of manual that
needs to be given and not the accidental misinformation that is at the other
blogs. Appreciate your sharing this best doc.
http://ShinAssis.bravesites.com
شنبه 30 اردیبهشت 1396 03:49 ق.ظ
Hey there would you mind stating which blog platform you're working with?
I'm planning to start my own blog in the near future but I'm having a tough time choosing
between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I
ask is because your layout seems different then most blogs and I'm looking for something unique.
P.S Apologies for being off-topic but I had to ask!
BHW
جمعه 8 اردیبهشت 1396 02:46 ق.ظ
Heya! I just wanted to ask if you ever have any issues with hackers?
My last blog (wordpress) was hacked and I ended up losing several weeks of hard work due to no backup.
Do you have any methods to prevent hackers?
BHW
دوشنبه 4 اردیبهشت 1396 02:03 ب.ظ
Hey there! Do you know if they make any plugins to protect
against hackers? I'm kinda paranoid about losing
everything I've worked hard on. Any suggestions?
BHW
یکشنبه 27 فروردین 1396 11:15 ب.ظ
Very nice article, exactly what I wanted to find.
HAMRESHTEEE
دوشنبه 4 مهر 1390 11:05 ق.ظ
با سلام متن جالبی بود. موفق باشید وپر بار
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر