تبلیغات
منابع طبیعی - خاک، پوشش گیاهی و مراتع لرستان
منابع طبیعی
یکشنبه 19 اردیبهشت 1389

خاک، پوشش گیاهی و مراتع لرستان

یکشنبه 19 اردیبهشت 1389

نوع مطلب :
نویسنده :مهدی صامتی

 

خاكهای لرستان

خاكهای نواحی كوهستانی و درهای لرستان ، كه عمدتا قهوه ای ، بلوطی رنگ ، پدو كال (خاكهای آهكی )، و خاكهای دره ای می باشند ، بیشتر از كانیهای رسوبی بوده و در ایجاد آنها عوامل آب و هوا و سنگ مادر نقش موثرتری داشته است .

اصولا در قسمت وسیعی از زاگرس لرستان به علت شیب تند دامنه ها ، تشكیل رسوبات فرسایشی و در نتیجه ایجاد خاك سطحی امكان نیافته است . بارانهای شدید فصلی ، رسوبات ناشی از تخریب فیزیكی و تجزیه شیمیائی را از دامنه ها به دره های مجاور كشانیده و مجموعه آنها از طریق رودخانه های اصلی از منطقه خارج شده اند تنها هنگامی كه شیبهای ملایم ساختمانی (شكل ملایم طبقات زمین ) و یا فرسایش ، فرو رفتگیهای محلی و یا دامنه های كم شیب تشكیل داده باشند رسو بات تخریبی جدید در حاشیه و یا بر سطح آنها انباشته می شود و امكان كشاورزی برای ساكنین محل را فراهم می آورد .

۱- خاكهای قهوه ای: در نواحی از استان تشكیل و تكامل می یابد كه مقدار باران حدود ۰۵۲ تا ۰۰۴ میلیمتر و بیشتر زمستانه و بهاره باشند . این خاك بشرط باران بیشتر برای كشت صیفی مناسب است و گرنه كشت غلات و گیاهان مرتعی انجام میگیرد .

۲- خاكهای بلوطی: از نظر پوشش گیاهی غنی تر از خاكهای قهوه ای هستند . بلوط درخت معروف این خاك است .

۳- پدو كال، لیتو سل آهكی (رسوبی آهكی): این خاكها از آهك و سایر كانیهای آهك دار تشكیل شده است. و شیب تند مانع از تكامل خاك به طور كامل گردیده است و بیشتر برای دیم كاری مناسب است. پوشش گیاهی تنك متشكل از علفهای كوتاه و تك درخت است. قسمتهای سنگلاخی برای دامپروری مناسبتر است.

۴- خاكهای دره ای: بر اثر انتقال مواد فرسایشی به وجود آمده است بیشتر خاكهای رسوبی به صورت لا یه لایه است . رنگ آنها قهوه ای كم رنگ تا معمولی و گاهی خاكستری تیره است برای كشت محصولاتی چون غلات ، حبوبات ، و چغندر قند مناسب است . بیشتر نواحی هموار لرستان از این خاك پوشیده شده است .

===============

پوشش گیاهی لرستان

به طور كلی در كوه های زاگرس جنگلهای تنك ،نیمه خشك ، و مقطع به حالت وحشی و طبیعی دیده میشود . سطح جنگلهای لرستان حدود ۰۵۷ هزار هكتار است كه به این وسعت حدود ۰۰۰۰۵۲۱ هكتار مرتع نیز باید اضافه نمود .

پوشش نباتی منطقه لرستان از گونه های مختلف و متنوع گیاهی است. تركیب و سیمای این جنگلها نسبت به ارتفاع از سطح دریا، عرض جغرافیایی، مقدار باران، فشردگی كوهها، جهت ناهمواریها، و طول فصل سرد و یا گرم مختلف ومتفاوت است .

در بعضی دامنه ها جنگلهای تنك و پراكنده ، و در برخی دیگر جنگلهای انبوه و نیمه انبوه دیده میشود.

تراكم گیاهی بیشتر در فصل بهار است زیرا بعضی مواقع سرمای شدید زمستان و یا برخی مواقع قطع شدن باران و افزایش گرمای تابستان سبب خشك شدن و از بین رفتن بخشی از پوشش گیاهی می شود .

بیشتر جنگلهای لرستان از نوع بلوط است . انتشار درختان بنه و بادام و همچنین بلوط و ارس بر اساس ارتفاع از سطح دریا تغییر می كند و در شرایط عادی ، محیط زاگرس ابتدا جنگلهای بادام و بنه و سپس بلوط و در ارتفاعات فوقانی ارس رشد می كنند . علاوه بر جوامع گیاهی فوق كه كم و بیش دارای نباتات خشكی پسند هستند. در غرب دره ها و كنار جویبارها و رودها ، گیاهان و نباتات رطوبت پسندی چون بید ، صنوبر و خر زهره دیده می شود دیگر انواع درختان جنگلی لرستان عبارتند ار: زالزالك، پسته وحشی، مازو، زیتون، گلابی وحشی، شن، تاك، ارجن، نارون، انجیر، گردو، انار، آلبالو وحشی، گیلاس وحشی، مو، زبان گنجشك، توت، كرنجیل ، ون ، و ارغوان .

اكثر جنگلهای لرستان در كوه های هشتاد پهلو، سفید كوه (اطراف خرم آباد )، نور آباد، الشتر، و كوههای بلوران، چنگری، فاوه، گور (كوهدشت ) شاه نشین، ازگن، كوه تخت (اطراف زاغه ) ززومارو (اطراف الیگودرز) پراكنده است .

غیر از درختان جنگلی ، انواع نباتات دارویی و معطر مثل گل گاوزبان ، خاكشیر ،گل ختمی ،آویشن ،عناب ، ترنجبین ،هلیله ریحان ،گل بنفشه ،پر سیاوش ،كاسنی ،گل محمدی ،گل سرخ ،شقایق ، بیدمشك ،لاله ، زنبق ، شیرین بیان ،و نرگس نیز در استان می روید .

همچنین نباتات خوراكی چون پاقزان ،پی نام ،پیشوك ،شنگ ،زرشك ،كنگر وحشی ،ریواس ،حاجی بیان ، فرفیان ،پونه و نعناع نیز به دست می آید .

مراتع لرستان

مراتع استان لرستان ،كه از پر بها ترین سر مایه های حیاتی مردم آ ن می باشد و منبع تولیدات پروتئینی و دامی را تشكیل میدهد ، مدتهای مدید است كه بدون هیچ گونه ضوابط و اصول صحیح بهر برداری مورد تعلیف دامداران قرار گرفته است . ثابت بودن سطح مراتع و نیاز به دام بیشتر جهت امرار معاش و به زیر كشت بردن هر بیشتر سطح مراتع مرغوب جهت تبدیل آن به زراعت دیم ، قطع اشجار در سطح مراتع مشجر ، بوته كنی جهت سوخت و روشهای بهره برداری نادرست از علل از بین رفتن مراتع در لرستان است.

تعداد دامی كه از این مراتع استفاده می نماید بالغ بر ۴ تا ۵ برابر ظر فیت مجاز مراتع استان میباشد . مراتع استان لرستان شامل مراتع ییلاقی و قشلاقی و میان بند است .

پنج درصد از كل مراتع لرستان را مراتع درجه یك شامل می شود كه در ارتفاعات بالاتر از ۰۰۰۲ متر و در نواحی اشترانكوه ،سفید كوه و گرین پراكنده اند و بیشتر از نوع گون و كما و جو و حشی و انواع یر موس است .پانزده در صد از مراتع درجه یك دو است و در ارتفاعات كمتر از ۰۰۰۲ متر در قسنتهای ییلاقی میان بند و جود دارد و شامل یو نجه های یكساله و انواع آگرو پایرون است .

بقیه مراتع كه ۰۸ در صد كل مراتع را در بر می گیرد از نوع درجه ۳ (متوسط تا فقیر ) است كه به صورت پراكنده در مراتع ییلاقی ومیان بند و كلیه مراتع قشلاقی گسترش یافته است . این مراتع بسیار حساس و آسیب پذیر و شامل انواع گیاهان یكساله زود گذر و زیاد شونده است .

فعلا از جنگلهای لرستان استفاده اقتصادی قابل ملاحظه ای به عمل نمی آید و مقداری گز انگبین ، كتیرا و سقز به دست می آید كه مصرف محلی دارد و ضمنا از شیرین بیان برای تهیه داروی سنتی و علمی استفاده می شود . در سالهای اخیر به علت استفاده بی رویه و انهدام و تخریب بیش از حد درختان و گیاهان برای سوخت و یا مصرف احشام نه تنها از تراكم پوشش گیاهی كاسته شده بلكه خاكهای حاصلخیز سطحی دامنه ها نیز فرسایش پیدا كرده است . به همین علت سر جنگلداری استان لرستان و سازمانهای ذیر ربط عملیات و طرحهایی را حفظ و تكثیر انواع گونه های گیاهی انجام داده اند كه نمونه هایی از آنها به قرارزیر است :

احداث پارك جنگلی شور آب خرم آباد ، بروجرد ، دورود ، نهالستان زاغه .

همچنین در اطراف شهرهای خرم آباد (تپه كوی انقلاب ) و الیگودرز نیز درختكاری به عمل آمده است .اقدامات فوق نه تنها در ایجاد فضای سبز و تعدیل هوا حائز اهمیت است ، بلكه در جلو گیری از فرسایش خاك و حفظ آب نیز تاثیر خواهد گذاشت .




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر